การวิจัยครั้งนี้มีวัตถุประสงค์เพื่อ 1) ศึกษาปัจจัยเอื้อที่ส่งผลต่อกระบวนการแลกเปลี่ยนเรียนรู้และการดำเนินธุรกิจของกลุ่มวิสาหกิจชุมชน และ 2) ศึกษาความสัมพันธ์ของปัจจัยเอื้อที่ส่งผลต่อกระบวนการแลกเปลี่ยนเรียนรู้และการดำเนินธุรกิจของกลุ่มวิสาหกิจชุมชน เป็นการวิจัยเชิงคุณภาพโดยใช้วิธีการสัมภาษณ์เชิงลึกด้วยแบบสัมภาษณ์กึ่งโครงสร้างกับกลุ่มวิสาหกิจชุมชนแปรรูปผลิตภัณฑ์ประมงท้องถิ่น จำนวน 10 กลุ่ม วิเคราะห์ข้อมูลเชิงคุณภาพด้วยวิธีการวิเคราะห์ประเด็นเนื้อหาและการจำแนกหมวดหมู่ ผลการวิจัย พบว่า 1) ปัจจัยเอื้อที่ส่งผลต่อกระบวนการแลกเปลี่ยนเรียนรู้และการดำเนินธุรกิจของกลุ่มวิสาหกิจชุมชน ประกอบด้วยปัจจัย 9 ด้าน และ 2) ความสัมพันธ์ของปัจจัยเอื้อที่ส่งผลต่อกระบวนการแลกเปลี่ยนเรียนรู้และการดำเนินธุรกิจของกลุ่มวิสาหกิจชุมชนนั้น มีผลต่อกระบวนการเรียนรู้ การดำเนินธุรกิจ การสร้างอาชีพและธุรกิจทำให้ชุมชนสามารถพึ่งตนเองได้ สร้างรายได้ และต่อยอดความรู้สู่ผลิตภัณฑ์ที่มีความยั่งยืน นอกจากนี้ยังส่งเสริมการเรียนรู้ตลอดชีวิต โดยมีเทคโนโลยีช่วยบันทึกหรือสื่อสารความรู้และการมีเครือข่ายพันธมิตรช่วยเติมความรู้ใหม่ ๆ ที่สมาชิกภายในยังไม่มี ผลจากการวิจัยสามารถสะท้อนให้เห็นว่าปัจจัยเอื้อมีความสัมพันธ์กับกระบวนการดำเนินธุรกิจของกลุ่มวิสาหกิจชุมชนตามลักษณะงานของกลุ่ม และตามสภาพแวดล้อมบริบทเชิงพื้นที่ นอกจากนี้สามารถนำไปใช้ในการขับเคลื่อนกลุ่มวิสาหกิจชุมชนโดยเฉพาะกลุ่มวิสาหกิจชุมชนแปรรูปผลิตภัณฑ์ประมงท้องถิ่นทั้งในระดับจังหวัดปัตตานี และระดับภูมิภาคให้มีการเรียนรู้เร็วขึ้น เกิดการเรียนรู้ร่วมกันเพื่อพัฒนาสมรรถนะพร้อมทั้งยกระดับการแข่งขันของกลุ่มวิสาหกิจชุมชนปัตตานีต่อไป